निश्चित समाकलन $\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sin x+\cos x}{\sqrt{\sin 2 x}} d x$ का मान ज्ञात कीजिए।

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(D) माना $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sin x+\cos x}{\sqrt{\sin 2 x}} d x$.
हम जानते हैं कि $\sin 2x = 1 - (1 - \sin 2x) = 1 - (\sin^2 x + \cos^2 x - 2\sin x \cos x) = 1 - (\sin x - \cos x)^2$.
अतः,$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sin x+\cos x}{\sqrt{1 - (\sin x - \cos x)^2}} d x$.
माना $t = \sin x - \cos x$. तब $dt = (\cos x + \sin x) dx$.
जब $x = \frac{\pi}{6}$,तब $t = \sin(\frac{\pi}{6}) - \cos(\frac{\pi}{6}) = \frac{1}{2} - \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{1-\sqrt{3}}{2}$.
जब $x = \frac{\pi}{3}$,तब $t = \sin(\frac{\pi}{3}) - \cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2} = \frac{\sqrt{3}-1}{2}$.
इस प्रकार,$I = \int_{\frac{1-\sqrt{3}}{2}}^{\frac{\sqrt{3}-1}{2}} \frac{dt}{\sqrt{1-t^2}}$.
चूँकि $f(t) = \frac{1}{\sqrt{1-t^2}}$ एक सम फलन है,इसलिए $I = 2 \int_{0}^{\frac{\sqrt{3}-1}{2}} \frac{dt}{\sqrt{1-t^2}}$.
$I = 2 [\sin^{-1} t]_{0}^{\frac{\sqrt{3}-1}{2}} = 2 \sin^{-1}(\frac{\sqrt{3}-1}{2})$.
चूँकि $\sin^{-1}(\frac{\sqrt{3}-1}{2}) = \frac{\pi}{12}$ है,
अतः,$I = 2 \times \frac{\pi}{12} = \frac{\pi}{6}$.

Explore More

Similar Questions

समाकल $\int_0^{\log 5} {\frac{{{e^x}\sqrt {{e^x} - 1} }}{{{e^x} + 3}}} \,dx$ का मान ज्ञात कीजिए।

मान लीजिए $2^{1-a} + 2^{1+a}$, $f(a)$, $3^a + 3^{-a}$ $A$.$P$. में हैं और $\alpha$ $f(a)$ का न्यूनतम मान है। तो समाकल $\int_{\log_e(\alpha-1)}^{\log_e(\alpha)} \frac{dx}{e^{2x} - e^{-2x}}$ का मान है:

निश्चित समाकलन $\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin 2x \tan^{-1}(\sin x) dx$ का मान ज्ञात कीजिए।

Difficult
View Solution

यदि $k \int_{0}^{1} x \cdot f(3x) \, dx = \int_{0}^{3} t \cdot f(t) \, dt$ है,तो $k$ का मान ज्ञात कीजिए।

मान लीजिए $\frac{d}{dx}F(x) = \frac{e^{\sin x}}{x}$ जहाँ $x > 0$ है। यदि $\int_{1}^{4} \frac{3}{x} e^{\sin(x^3)} dx = F(k) - F(1)$ है,तो $k$ का एक संभावित मान है:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo